Misschien heeft u een tijdje geleden ook wel de video bekeken van Maart 2018 op JW.ORG-Broadcast. In deze video ging broeder Lösch van het Besturend Lichaam dieper in op het belang van vertrouwen. Daarnaast sprak hij ook over het belang ten aanzien van ons vertrouwen in onze broeders en het belang van het richten van ons vertrouwen op Jehovah.

Wat echter het belangrijkste was dat in deze video werd besproken, was dat er grote nadruk werd gelegd op de stelling dat het zeer belangrijk is dat we ons vertrouwen dienen te stellen in het Besturend Lichaam, de getrouwe en beleidvolle slaaf. Zoals broeder Lösch in deze video zei is het volgens hem ook zo dat bovendien Jehovah ook zijn vertrouwen stelt in het Besturend Lichaam, dus waarom zouden wij dit dan ook niet moeten doen? Vervolgens werden Jehovah’s Getuigen in deze video door broeder Lösch ook nog sterk ontmoedigd om aandacht te schenken aan nieuwsberichten en aan dingen die zij op internet lezen en zaken die zij horen op YouTube zoals bijvoorbeeld deze onderstaande video. Ook het kijken naar andere vormen van sociale media werd door hem afgeraden. Hij noemde letterlijk Facebook en Twitter op als voorbeelden hiervan.

Schijnbaar is het Besturend Lichaam door middel van deze boodschap duidelijk bezig met iets dat heet “damage-control” oftewel, het beperken van de schade. De implicatie die hier door broeder Lösch wordt gegeven is dat alle informatie die niet rechtstreeks afkomstig is van het Besturend Lichaam, met grote argwaan bekeken dient te worden. Er wordt geïmpliceerd dat dit soort informatie per definitie hoogstwaarschijnlijk zeer onbetrouwbaar is en eveneens waarschijnlijk niet op waarheid berust.  

Dit zou trouwens ook best wel eens kunnen kloppen. Veel van de ex-Jehovah’s Getuigen beschikken over een zogenaamde hakbijl waarmee zij wild om zich heen slaan om het zo maar uit te drukken. Dit betekent overigens niet automatisch dat alles wat zij zeggen ook meteen niet waar is.

Laten we als voorbeeld eens kijken naar een van de nieuwsberichten die we recentelijk tegenkwamen in diverse officiële nieuwsbronnen. Het desbetreffende nieuwsbericht ging over een langlopend juridisch conflict tussen het Wachttorengenootschap en enkele ex-Jehovah’s Getuigen. Deze ex-Jehovah’s Getuigen werden gedurende de periode dat zij actieve Getuigen waren in San Diego seksueel misbruikt door een andere Jehovah’s Getuige die destijds bekend stond als ‘broeder’ Gonzalo Campos. Deze ‘broeder’ Campos was toen ook nog een ouderling. Naar nu is gebleken waren de lokale ouderlingen destijds ook op de hoogste van het seksuele misbruik dat had plaatsgevonden en zij waren zich bewust van zijn neiging om zich aan kleine jongetjes te vergrijpen. Ondanks het feit dat al deze ouderlingen hiervan op de hoogte waren, bleek achteraf toch dat zij geen enkele actie hadden ondernomen. Het gevolg van deze passieve houding was dat dit erin resulteerde dat er daarnaast nog meerdere kleine jongetjes door deze zogenaamde ouderling werden misbruikt. Zoals in zoveel gevallen van seksueel kindermisbruik waste het Wachttorengenootschap zoals gebruikelijk haar handen in onschuld en beweerden zij dat ze niets fout hadden gedaan en ze ontkenden daarbij ook dat ze ook maar enige verantwoordelijkheid hadden in deze zaak.

De rechter eiste vervolgens van het Wachttorengenootschap dat zij alle schriftelijke documenten over deze zaak aan de rechtbank dienden te overhandigen. Het Wachttorengenootschap weigerde dit en vervolgens legde de rechter een boete aan het Wachttorengenootschap op voor een bedrag van $ 4.000 dollar per dag tot het moment dat ze de documenten alsnog aan de rechtbank zouden overhandigen. Dit ging een aantal jaren lang zo door en op een bepaald moment werd deze zaak juridisch geschikt buiten de rechtbank.

Berust dit hele verhaal op waarheid? Het Wachttorengenootschap zal op deze vraag nooit een antwoord geven. Het lijkt erop dat de manier hoe het Wachttorengenootschap hier tegenaan kijkt neerkomt op de stelling: “Bemoei je lekker met je eigen zaken!” Zelfs ondanks het feit dat er onomstotelijk vaststaat dat er in deze zaak slachtoffers te betreuren zijn en ondanks het feit dat de superieure autoriteiten hadden verklaard dat het Wachttorengenootschap in deze rechtszaak een verantwoordelijkheid draagt.

Mocht het nou zo zijn geweest dat de diverse media die deze zaak hebben belicht dit hele verhaal verzonnen zouden hebben, denkt u dan ook niet dat de Wachttoren-organisatie deze media dan niet zou hebben aangeklaagd wegens smaad en laster? Feit is dat we moeten constateren dat dit niet is gebeurd. In deze zaak dienen we dus aan te nemen dat er wel degelijk een element van waarheid in zit. 

Vanzelfsprekend zullen er vele Jehovah’s Getuigen zijn die te weten zijn gekomen over dit soort nieuwsberichten. Het bovenstaande nieuwsbericht betrof absoluut geen uitzonderlijk incident.

Een ander nieuwsartikel dat ook in diezelfde week werd gepubliceerd berichtte over het feit dat de Britse regering overweegt om een officieel onderzoek in te stellen naar het kindermisbruikbeleid van het Wachttorengenootschap. Natuurlijk roepen het Wachttorengenootschap en hun advocaten luidkeels dat zij kindermisbruik en wat al niet meer openlijk verafschuwen, maar dat neemt niet weg dat het daarnaast ook een feit is dat de Britse regering openlijk heeft verklaard dat er zo vreselijk veel aanklachten bij hen werden gemeld dat zij geen andere keus hebben dan dit probleem zeer serieus te nemen.

Wanneer we broeder Lösch dus op JW-Broadcast horen zeggen dat we ons vertrouwen moeten stellen in het Besturend Lichaam, dan kunnen we onomstotelijk vaststellen dat dit voor Jehovah’s Getuigen steeds moeilijker en moeilijker begint te worden.

Wanneer we eens dieper ingaan op het onderwerp omtrent het stellen van vertrouwen in mensen…Zelfs wanneer we ons vertrouwen stellen in mannen, die we in dit geval het voordeel van de twijfel zullen geven, waarbij we zouden stellen dat zij de ‘getrouwe en beleidvolle’ slaaf zijn, kan ik, wanneer ik de Bijbel erop na sla, nergens ook maar enige passage terugvinden waarin staat dat wij deze mannen dienen te vertrouwen. Het Wachttorengenootschap beweert volmondig dat zij er 100% van overtuigd zijn dat hun ‘Besturend Lichaam’ de ‘getrouwe en beleidvolle’ slaaf is die door Jezus Christus is aangesteld. Punt uit!

Wanneer we de Heilige Schrift echter aandachtig lezen dan zien we dat Jezus deze uitspraak in vragende vorm heeft laten optekenen. In Mattheus 24:45 lezen we de volgende woorden van Jezus: Wie is echt de getrouwe en beleidvolle slaaf, die door zijn meester over zijn huisknechten is aangesteld om hun op het juiste moment hun voedsel te geven?  

Jezus ging hier verder door te zeggen:  “Gelukkig is die slaaf als hij daarmee bezig is wanneer zijn meester komt!

Ik herhaal: Gelukkig is die slaaf ALS Jezus constateert dat hij daarmee bezig is!

We spreken hier dus over een aanstelling of afspraak die gebaseerd is op de vraag:

“IS DEZE SLAAF WEL OF NIET GETROUW GEWEEST?”

Volgens de Bijbel weten we het antwoord op deze vraag pas, ZODRA de Meester terugkeert naar zijn eigen huis, als een dief in de nacht tijdens een uur dat we het niet verwachten.

Gedurende vele jaren heeft het Wachttorengenootschap altijd onderwezen dat de Meester naar zijn huis was teruggekeerd in het jaar 1914, waarbij de Meester hen zou hebben aangesteld over al zijn bezittingen.

Lang geleden in het jaar 2005 heb ik een boek geschreven en gepubliceerd onder de titel “Jehovah Zelf is Koning Geworden” waar in de eerste druk van dit boek stond geschreven dat zelfs indien het zo zou zijn dat de eerste afspraak of aanstelling in het jaar 1914 zou hebben plaatsgevonden, dat de tweede aanstelling in de toekomst zou moeten plaatsvinden.

Wanneer we de Bijbel goed lezen dan zien we dat we het hier hebben over 2 verschillende afspraken. De eerste afspraak is dat zij de schapen (of huisknechten) van Jezus Christus dienen te voorzien van voedsel op de juiste tijd. De tweede afspraak heeft betrekking op de vraag of de Meester van het huis, op het moment dat hij terugkomt, zal vaststellen OF zijn slaven getrouw zijn geweest ten aanzien van de eerste afspraak.

Alleen de Meester van het huis zal in staat zijn om het antwoord op deze vraag te kunnen bepalen. Wij kunnen dit onmogelijk voor Jezus bepalen. Iedereen zou wel over zichzelf kunnen beweren dat ze ‘getrouw’ zijn. De geïnspireerde apostel Paulus zei ooit tegen de Korinthiërs: En van beheerders wordt verwacht dat ze getrouw zijn.  (1 Kor 4:2)

De apostel zegt verder in vers 5: Oordeel daarom niet voorbarig, voordat de Heer komt.

Er blijkt hieruit dus heel duidelijk dat ons eigen oordeel er totaal niet toe doet en dus volledig irrelevant is in deze kwestie.

Wanneer we het hebben over het moment waarop de Meester bij zijn huis zal terugkeren, dan hebben we het hier over de Tweede Komst van Christus. Nogmaals: Wanneer de Meester komt…. gelukkig is de slaaf ….ALS….de Meester hem aantreft terwijl hij op dat moment GETROUW bezig is, pas DAN zal de Meester deze slaaf aanstellen over al zijn bezittingen.

Wanneer we de Heilige Schrift echter aandachtig lezen dan komen we erachter dat Jezus op het moment dat hij als Meester bij het huis aankomt hij tot de conclusie zal komen dat hij een situatie zal aantreffen waarbij NIET elke aangestelde slaaf getrouw zal blijken te zijn. Volgens Jezus zal er ook een ‘slechte’ slaaf aanwezig zijn. En ondanks het feit dat het Wachttorengenootschap in het jaar 2013 wederom een ‘nieuw licht’ heeft geïntroduceerd, waarbij zij hun begrip ten aanzien van dit specifieke moment hebben verschoven en hebben bestempeld als een gebeurtenis die een toekomstige vervulling zal hebben, hebben ze tegelijkertijd de woorden van Jezus omtrent de aanwezigheid van een ‘slechte slaaf’ hiermee tot iets nietigs gemaakt want als ze dit feit niet tot iets nietigs zouden maken dan zou dit dus automatisch betekenen dat sommige van de leden van het Besturend Lichaam dus niet ‘getrouw’ en ook niet ‘beleidvol’ zouden blijken te zijn.   

Wanneer we echter het 12de hoofdstuk van Lukas openslaan, lezen we dat Jezus zich daar richtte tot zijn ‘kleine kudde’, terwijl Jezus hen probeerde aan te moedigen om klaar te staan wanneer hun Meester zou terugkeren, zelfs wanneer het erop zou kunnen lijken dat de Meester voorlopig nog niet komt (Luk 12:45). De apostel Petrus vroeg toen aan Jezus in vers 41: Heer, vertel je deze illustratie alleen aan ons of aan iedereen?Net zoals in Mattheus 24:45 lezen we dat Jezus hierop het volgende antwoord gaf: Wie is echt de getrouwe en beleidvolle beheerder, die door de meester over zijn bedienden zal worden aangesteld om hun steeds op het juiste moment het voedsel te geven dat ze nodig hebben?(Lukas 12:42)

Verder lezen we dus ook in het twaalfde hoofdstuk van Lukas in vers 47 en 48 dat Jezus heeft gezegd dat hij twee soorten slaven in het huis zal aantreffen die beiden anders geoordeeld zullen gaan worden. De ene slaaf zal het zwaarst worden gestraft door middel van vele slagen, en de andere slaaf zou iets minder zwaar worden gestraft door middel van enkele slagen. Het feit waar het hier om gaat is dat BEIDE slaven gestraft zullen worden. 

De ene slaaf zal win de duisternis geworpenorden gestraft omdat hij de wil van zijn Meester niet kende. Deze slaaf was op dat moment onwetend over bepaalde zaken waardoor hij niet volledig gehoorzaam kon zijn. Deze slaaf zal dus met enkele slagen worden gestraft.

Echter, de andere slaaf kende de wil van zijn Meester wel, en ondanks dat heeft deze slaaf toch niet gehandeld naar de wil van zijn Meester. Deze slaaf zal dus worden gestraft door middel van vele slagen. In andere woorden zal deze slaaf zoals Jezus in Mattheus 25:30 zei, de duisternis in worden gegooid, waar hij zal jammeren en knarsetanden.

We kunnen dus duidelijk concluderen dat het op z’n minst een beetje prematuur is van de Wachttoren-organisatie om nu al luidkeels te claimen dat zij de ware getrouwe en beleidvolle slaaf zijn en dat het slechts een luttele formaliteit betreft dat de slaaf nog moet worden aangesteld over alle bezittingen van de Meester.  

En bovendien, wanneer u deze bewuste video op JW-Broadcast bekijkt, dan ziet u dat broeder Lösch duidelijk beweert dat het moment waarop de slaaf zal worden aangesteld over alle bezittingen van de Meester, vervuld zal worden op het moment waarop al deze slaven zich samen met Jezus zullen bevinden in de hemel.

En dit is niet vanzelfsprekend waar. Deze aanstelling zal pas plaatsvinden op het moment wanneer Christus terugkomt, tijdens zijn “parousia”. Het moment waarop zijn slaven hem zullen zien zoals hij werkelijk is, zoals de apostel Johannes in de Bijbel zei. Het moment waarop zij zullen worden ‘verzegeld’ vormt pas het moment wanneer zij officieel zullen worden aangesteld over alle bezittingen van de Meester, nog vóór het moment waarop ze allemaal getransformeerd zullen worden in een geestelijk lichaam. Ik zal hier op dit moment echter niet dieper op ingaan. Ik heb hier in de loop der tijd al heel veel over geschreven in het boek “Jehovah Zelf Is Koning Geworden”, evenals in diverse artikelen op mijn website e-watchman.com.

Om terug te komen op het onderwerp betreffende de vraag in wie we ons vertrouwen dienen te stellen…Wanneer we ons richten op wat er staat geschreven in de Heilige Schrift, en ik weet dat er onder diegenen die dit lezen velen zijn die dit ook daadwerkelijk doen en ook goed ingelezen zijn, dan weten jullie dat er nergens in de hele Bijbel ook maar iets terug te vinden is, waarin Jehovah God zijn volgelingen aanmoedigt om hun vertrouwen te stellen in mensen. Op het eerste oog zou het zo kunnen lijken dat het Wachttorengenootschap het in de eerste instantie ook eens zal zijn met deze stelling. Echter wordt het daarna een beetje lastig, want aan de ene kant moedigt het Wachttorengenootschap ons aan om ons vertrouwen te richten op Jehovah God, terwijl zij er bij ons aan de andere kant ook op aandringen dat wij ons vertrouwen in hen moeten stellen alsof zij ook Jehovah zijn. Zoals broeder Lösch in de video op JW-Broadcast zegt: “Jehovah vertrouwt de slaaf, dus waarom zou u dat ook niet doen?”

Een reden om dat niet te doen zou kunnen zijn omdat ik hierboven op basis van de Bijbel heb aangetoond dat de slaaf op dit moment nog niet door Jezus Christus is gedefinieerd als zijnde ‘getrouw’ en ook nog niet als ‘beleidvol’. 

Weet u… In de tijd van Jeremia beschikten de Joden over de tempel van Jehovah die in hun midden stond. Deze Joden beschouwden deze tempel van Jehovah als een soort van beschermend schild. Het is ook eenvoudig om te kunnen voorstellen waarom zij dit gevoel hadden. Meer dan honderd jaar daarvoor had de toenmalige koning van Assyrië noord-Israël compleet verwoest (de tien stammen) en deze koning had daarnaast ook het voornemen om Jeruzalem te veroveren. Jeruzalem vormde voor hem zogezegd ‘de hoofdprijs’ omdat Jeruzalem de plek was waar de tempel zich bevond en ook de plek was waar al het goud lag opgeslagen.

Jehovah zei tegen koning Hezekia door middel van Jesaja dat deze koning van Assyrië Jeruzalem niet binnen zou komen en dat Jeruzalem niet eens met de legers van deze koning zou hoeven te vechten. In de Bijbel lezen we dat Jehovah in die tijd een engel uitzond om heel het leger van koning Sennacherib uit te roeien terwijl zij lagen te slapen. Voordat de engel deed wat hij moest doen was het leger van Sennacherib in opperste staat van paraatheid en stond klaar om Jeruzalem aan te gaan vallen. Het gevolg van deze gebeurtenis was dus dat de Joden daarna dus dachten dat Jehovah het nooit zou toelaten dat Zijn stad zou worden vernietigd omdat dit de plaats was waar Jehovah’s Naam zetelde. De tempel in het midden van de stad vormde zoals u weet het middelpunt van de aanbidding van Jehovah.

Ik zou nu vervolgens graag een stuk uit de Bijbel willen aanhalen. Dit stuk staat geschreven in het 7de hoofdstuk van Jeremia. Jehovah richt zich in dit hoofdstuk tot zijn volk en zegt in vers 3: Verander je wegen en daden, dan mogen jullie van mij op deze plaats blijven wonen. Vertrouw niet op misleidende woorden en zeg niet: “Dit is de tempel van Jehovah, de tempel van Jehovah, de tempel van Jehovah! Want als jullie je wegen en daden echt veranderen, als jullie het recht handhaven in zaken tussen een man en zijn naaste, als jullie buitenlanders, wezen en weduwen(en seksueel misbruikte kinderen) “niet onderdrukken, als jullie geen onschuldig bloed vergieten op deze plaats (door bijvoorbeeld onterecht mensen uit te sluiten en tot wanhoop de drijven. Denk bijvoorbeeld eens aan wat zich een paar weken geleden in de staat Michigan afspeelde) en als jullie geen andere goden volgen, waarmee je jezelf schaadtJe zou dit ook kunnen lezen als: ‘als jullie de aardse organisatie niet zullen verafgoden’. De apostel Paulus liep in de eerste eeuw ook tegen dit probleem aan. Hij richtte zich in 1 Korinthiers 1 vers 12 tot de Korintiërs en zei over hen dat sommigen van hen zeiden dat ze bij Paulus hoorden, anderen zeiden dat ze bij Apollos hoorden en weer anderen bij Cefas. De apostel Paulus antwoordde hierop in vers 13: Is de Christus verdeeld? Paulus werd toch niet voor jullie aan een paal gehangen? Of zijn jullie in de naam van Paulus gedoopt?In onze tijd kunnen we precies dezelfde vraag stellen met betrekking tot de ‘getrouwe’ slaaf. “De slaaf werd toch niet voor jullie aan een paal gehangen?”

Wanneer we dus teruggaan naar het vervolg van het bovenstaande stuk uit Jeremia hoofdstuk 7 dan lezen we verder: en als jullie geen andere goden volgen, waarmee je jezelf schaadt, dan mogen jullie van mij op deze plaats blijven wonen, in het land dat ik jullie voorouders voor altijd heb gegeven. ‘Maar jullie vertrouwen op misleidende woorden; het zal totaal niets opleveren. Kun je stelen, moorden, overspel plegen, valse eden afleggen, offers aan Baäl brengen en andere goden volgen die jullie niet kenden en dan toch vóór me komen staan in dit huis dat mijn naam draagt en zeggen: “Wij zullen worden gered”, ondanks alle walgelijke dingen die jullie doen? Is dit huis dat mijn naam draagt een rovershol voor jullie geworden? Ik heb het met eigen ogen gezien’, verklaart Jehovah.       

We zouden zonder twijfel de zaak kunnen bepleiten dat de Wachttoren-organisatie de plaats is die Jehovah’s naam draagt. Wie zou mogelijkerwijs kunnen betwisten dat de Wachttoren-organisatie degene is die de naam van Jehovah over de uitgestrekte aarde heeft verkondigd in vele honderden talen? Wanneer een wildvreemde persoon de naam ‘Jehovah’ hoort is meestal de volgende vraag die wordt gesteld: “Zijn jullie soms één van Jehovah’s Getuigen?” De kans is dan groot dat zij dit in dat geval ook daadwerkelijk zijn.

Daarnaast weten we ook dat er zoiets bestaat als een ‘geestelijke tempel’ wat feitelijk de gemeente van Christus symboliseert. En hoewel het Wachttorengenootschap onderwijst dat Jehovah’s Getuigen zich op dit moment al bevinden en een ‘geestelijk paradijs’ leert de Bijbel ons daarentegen dat dit simpelweg onmogelijk het geval kan zijn, tot het moment waarop Christus terug zal komen.

Dit blijkt duidelijk omdat, zoals ik eerder al aanhaalde, er tot dat moment een ‘getrouwe’ en ook een ‘slechte’ slaaf aanwezig zal zijn in Gods huis.

Behalve het bovenstaande voorzag Jezus ons ook nog van een andere illustratie, namelijk die over de tarwe en het onkruid. Ten aanzien van deze illustratie onderwijst het Wachttorengenootschap dat Jehovah’s machtige engelen al lang geleden in het jaar 1918 zouden zijn begonnen met het scheiden van de tarwe en het onkruid. Het Wachttorengenootschap onderwijst dat de profetische scheiding van het onkruid het heidense christendom symboliseert.

Als datgene wat het Genootschap leert waar zou zijn, dat het heidense christendom het onkruid symboliseert, hoe kan het dan dat de geestelijken van het afvallige christendom nu, honderd jaar later, nog steeds niet door de engelen zijn samengebundeld en in de vurige oven zijn geworpen om verbrand te worden zoals in de Bijbelse profetie staat geschreven? Heeft de Bijbel het hier soms over opeenvolgende generaties aan onkruid dat elkaar tijdens dit oogstwerk van de engelen opvolgt?

En wanneer we in Mattheus 13: 30 bijvoorbeeld lezen dat zodra de door Jezus uitgezonden engelen de tarwe bijeen hebben verzameld en in de voorraadschuur van Christus hebben gelegd, moeten we daarnaast ook niet vergeten dat Jezus tegelijkertijd ook iets verderop in vers 41 zei dat deze engelen er tijdens dit werk ook voor zouden zorgen dat alle ‘struikelblokken’ en iedereen die ‘wetteloos leeft’ uit zijn Koninkrijk verwijderd zou worden. Jezus had het hier over een permanente en ondubbelzinnige loutering en zuivering. Het verwijderen van alle dingen die oorzaak vormen tot struikelen….

Bevinden er zich op dit moment dan geen dingen onder Jehovah’s Getuigen die ervoor zorgen dat aanbidders van Jehovah tot struikelen worden gebracht? Terwijl het Besturend Lichaam er bij alle Jehovah’s Getuigen ernstig op aandringt dat zij ‘DIT’ vooral niet moeten lezen, dat ze ‘DAT’ vooral niet moeten lezen, en dat ze ook vooral niet moeten luisteren naar dit soort nieuwsberichten op televisie of in de krant of op het internet en dat ze ook zeker niet naar YouTube moeten kijken of op Facebook of Twitter moeten rondhangen ….bewerende dat Jehovah’s Getuigen niets dienen te geloven van wat ze zien of lezen wat niet afkomstig is van de Wachttoren-organisatie….De boodschap die het Besturend Lichaam hier feitelijk uitdraagt is dat het enige dat we moeten doen is: “HEN GELOVEN!”. Indien ze zo ver gaan door zich te beroepen op het verkondigen van dit soort taal dan mogen we wel met zekerheid stellen dat hier heel duidelijk sprake is van het bestaan van enorme struikelblokken waarbij zij trachten om ten aanzien van deze struikelblokken de schade te beperken door middel van ‘damage-control’.

We kunnen dus heel duidelijk concluderen dat deze loutering en zuivering waar Jezus het over had waarbij deze struikelblokken zouden worden verwijderd, nog absoluut niet heeft plaatsgevonden.

Sommige mensen waaronder ex-Jehovah’s Getuigen, hebben het gevoel dat omdat het Wachttorengenootschap het bij het verkeerde eind heeft, dat zij dan ook meteen automatisch onmogelijk Jehovah’s organisatie kunnen zijn op de wijze waarop het Genootschap zichzelf tracht te profileren. Dit probleem of eerder de oorzaak van dit probleem, valt gedeeltelijk rechtstreeks te verwijten aan de Wachttoren-organisatie zelf, omdat ze zichzelf naar de buitenwereld ook luidkeels presenteren als zijnde het baken van licht aan de top van de heuvel.

Enkel het feit dat zij hun best doen om de basisbeginselen van de Bijbelse waarheid wereldwijd te verkondigen, betekent daarmee nog niet automatisch dat zij ook Gods onvoorwaardelijke goedkeuring hebben ontvangen. Het is zoals de Bijbel het beschrijft in Jeremia 7 vanaf vers 3: “Verander je wegen en daden, DAN mogen jullie van mij op deze plaats blijven wonen.[…]”

Het Wachttorengenootschap draagt schaamteloos uit dat boetedoening op hen schijnbaar niet van toepassing is…Het Wachttorengenootschap roept immers luidkeels dat zij seksueel kindermisbruik verafschuwen etc. etc.

In de Bijbel komt het woord “vertrouwen” tientallen malen voor. Wanneer je door middel van de CD-ROM van het Wachttorengenootschap of op de website JW.ORG in het zoekveld het woord “vertrouwen” intypt, dan zal ieder resultaat keer op keer uitwijzen dat er in de Bijbel staat dat we ons vertrouwen dienen te stellen in Jehovah. We worden daarentegen in de Bijbel nooit aangespoord om ons vertrouwen te stellen in mensen.

De enige mensen die we onderaan de streep kunnen vertrouwen zijn de mannen die door Jehovah werden geïnspireerd toen ze de Bijbel schreven. We kunnen vandaag de dag hun woorden nog steeds lezen. Jehovah zag op dit werk hoogstpersoonlijk toe en zorgde er met absolute zekerheid voor dat ondanks de menselijke imperfectie en onvolmaaktheid, de woorden en gedachten of wat dan ook van Jehovah, op de correcte wijze werden opgetekend.

En uiteraard kunnen we daarnaast ook met een gerust hart ons vertrouwen richten op Jezus Christus.  

We dienen onszelf dus serieus met recht af te vragen waarom het Wachttorengenootschap er op dit moment zo onverbiddelijk bij ons op aandringt dat wij ons vertrouwen in hen moeten stellen. Ik vrees dat het antwoord op deze vraag helaas niet zo onschuldig is.

Ja, ik ben er zeker van overtuigd dat zich op dit moment onder het leiderschap van Jehovah’s Getuigen ook authentieke christenen bevinden. Ik ben er tevens ook met dezelfde stelligheid van overtuigd dat er zich onder hen ook goddelozen bevinden…of zoals those causing divisionsJezus dit zei: ‘een slechte slaaf’. Zij die in werkelijkheid valse apostelen zijn.

De apostel Paulus heeft destijds uitgebreid met dit fenomeen te maken gehad in de Korinthische gemeente. Naar verluid bestonden er binnen die gemeente Griekse orden en schijnbaar hadden deze ‘super apostelen’ de hele gemeente in hun macht en blijkbaar hadden ze zich respectloos geuit richting de apostel Paulus. Uiteraard vond dit plaats toen de apostel Paulus hier niet zelf bij aanwezig was. In 2 Korinthiërs 10:10 lezen we dat zij over de apostel Paulus de volgende beledigende woorden hadden geuit: Zijn brieven zijn gewichtig en krachtig, maar zijn persoonlijk optreden is zwak en zijn spreken waardeloos.

Vervolgens greep de apostel Paulus de gelegenheid aan om hen eens stevig de waarheid te vertellen. Paulus zei over hen in 2 Korinthiers 11:13-15 het volgende: Want zulke mensen zijn valse apostelen. Ze bedriegen anderen door zich voor te doen als apostelen van Christus. En geen wonder, want Satan zelf blijft zich voordoen als een engel van het licht. Dus is het niets bijzonders als ook zijn dienaren zich blijven voordoen als dienaren van rechtvaardigheid.

Het blijkt dus duidelijk dat het toch niet zo gemakkelijk is als het lijkt om de tarwe van het onkruid met het blote oog te kunnen onderscheiden. Het komt er feitelijk op neer dat wij niet in staat zijn om het zelf te kunnen zien, evenals dat de Korinthiers daar destijds ook niet toe in staat waren om het te kunnen zien. De reden waarom de apostel Paulus het echter wel kon zien was omdat hij op dat moment geïnspireerd was. Jehovah God stond het aan Paulus op dat moment toe om voorbij deze satanische misleiding te kunnen kijken.

Dat is dus precies dezelfde dynamiek die op dit moment ook werkzaam is onder Jehovah’s Getuigen. Ook is de situatie helemaal niet zo eenvoudig als de wijze waarop vele ex-Jehovah’s Getuigen de organisatie proberen af te schilderen. Zij uiten vanaf de zijlijn allerlei beschuldigingen richting de organisatie om hen te beschuldigen dat ze valse profeten zijn en dat de Wachttorenorganisatie daardoor ook onmogelijk Jehovah’s organisatie zou kunnen zijn.

Dit is echter niet de manier waarop ik het zelf zie. Wanneer we ons baseren op wat er in de Bijbel staat dan lezen we dat er wordt gesproken over een loutering en een zuivering. Sommigen zullen naar aanleiding van deze gebeurtenis worden afgescheiden en anderen zullen worden toegestaan om voorwaarts te mogen gaan richting de ultieme zegening.

Alles komt er in de basis feitelijk op neer dat Jehovah wil zien of we daadwerkelijk bereid zijn om ons volledige vertrouwen op Hem te richten. Daarnaast is het ook erg eenvoudig om het programma van de Wachttoren-organisatie te volgen door de vergaderingen te bezoeken, mee te doen met de bediening etc. De organisatie voorziet iedereen van allerhande lectuur waarin het correcte antwoord onderstreept dient te worden. Daarnaast zullen mensen die de organisatie binnenkomen op dat moment ook beschikken over een hele nieuwe vriendengroep met een gelijkgestemde overtuiging die er in de zaal voor ze zullen zijn…en dat is natuurlijk allemaal fantastisch. Ik beschouw dit alles absoluut als een voorziening die van Jehovah afkomstig is.

Maar zodra iemand daarentegen ook maar iets weet over de ‘waarheid’, dan ben je je maar al te goed bewust van de bekende strijdvraag die Satan heeft opgeworpen waarbij hij betwistte of Jehovah God zelf uberhaupt wel te vertrouwen is. In het verlengde daarvan ligt ook de vraag of wij daadwerkelijk bereid zijn om al ons vertrouwen in Jehovah God te stellen zodra we maximaal zullen worden beproefd. Uiteraard is het makkelijk om dit te doen zolang alle anderen om ons heen dit ook doen…het is dan een kwestie van ‘follow the leader’…

U herinnert zich vast nog wel dat stuk uit de Bijbel waar Satan voor het aangezicht van Jehovah verscheen en Jehovah aan Satan kenbaar maakte dat hij uit moest spreken waar hij voor was gekomen. In Job 1:8 vroeg Jehovah aan Satan: Heb je gelet op mijn dienaar Job? Er is niemand op aarde als hij. Hij is een oprecht en getrouw man, die ontzag heeft voor God en vermijdt wat slecht is.Vervolgens lezen we in vers 9-11 wat Satan hierop te zeggen had: Het is toch niet voor niets dat Job ontzag voor God heeft? U hebt als bescherming een omheining geplaatst rond hem en zijn huis en alles wat hij heeft. U hebt het werk van zijn handen gezegend, en zijn veestapel breidt zich steeds meer uit in het land. Maar steek voor de verandering uw hand eens uit en tast alles aan wat hij heeft. Dan zal hij u zeker recht in uw gezicht vervloeken.     

Je zou kunnen zeggen dat Job in dit geval duidelijk het antwoord in deze kwestie had bewezen, namelijk dat Satan hier ongelijk had….Toch is dit niet volledig het geval getuige het feit dat we ons vandaag de dag nog steeds bevinden in de benarde situatie waar we ons al die tijd al in bevonden. Ook is Satan nog steeds bezig met de duivelse dingen waar hij toen ook al mee bezig was, dus schijnbaar is deze hele kwestie nog steeds de wereld niet uitgeholpen.

Neem nou eens de volgende situatie in beschouwing waar ik het al heel vaak over heb gehad. De apostelen van Christus konden destijds simpelweg niet bevatten dat Jezus vermoord zou gaan worden. Tijdens de nacht dat Jezus gearresteerd zou gaan worden zei Jezus tegen Petrus in Lukas 22:31-32 het volgende : Satan heeft jullie allemaal voor zich opgeëist om jullie te ziften als tarwe. Maar ik heb voor je gesmeekt dat je geloof niet zou bezwijken.

Dat ‘ziften’ begon vrijwel meteen nadat Jezus deze woorden uitsprak toen Jezus werd gearresteerd en Petrus overmand werd door angst waarop Petrus op dat moment ontkende dat hij Jezus ooit gekend had, terwijl hij kort daarvoor nog met volle overtuiging zei dat hij bereid was om voor Jezus te sterven als het zou moeten. Feit is dat Jehovah God de realiteit omtrent de dood van Jezus voor hen verborgen had gehouden met als doel dat zij zouden kunnen worden beproefd. En Jehovah is krachtig en Hij weet dat wij mensen de capaciteiten hebben om Hem volledig te vertrouwen en dat we dit geloof kunnen oefenen en dus laat Jehovah ons dit ook demonstreren.  

En volgens deze zelfde dynamiek laat Jehovah ook toe dat er op dit moment een zeer krachtige ‘bedrieglijke invloed’ aan het werk is met als doel om ons te misleiden. Wanneer we 2 Thessalonicenzen hoofdstuk 2 openslaan dan lezen we dat de apostel Paulus in dit hoofdstuk spreekt over de Tweede Komst van Jezus Christus. Paulus zegt hier in vers 2 dat we ons denken niet te vlug in de war moeten laten raken door de bewering dat de aanwezigheid van Christus reeds zou zijn begonnen en dat de dag van Jehovah al zou zijn aangebroken evenals soortgelijke mededelingen. Verder schrijft de apostel of het nu gaat om een geïnspireerde uitspraak, een mondelinge boodschap of een brief die van ons afkomstig lijkt te zijn. Laat je door niemand misleiden, op geen enkele manier. Want voordat die dag komt, moet eerst nog de geloofsafval komen […]”

Het is interessant om op te merken dat het Besturend Lichaam een beeld rond zichzelf heeft geschetst alsof zij apostelen zijn. Er stond eens een artikel in het tijdschrift de Wachttoren waar ik destijds op mijn website ook mijn commentaar op heb gegeven.

“Zij die beweren apostelen te zijn” is ook wat Jezus zei tegen hen die zich volgens Openbaring in de gemeente van Christus zouden bevinden. In dat bewuste Wachttoren-artikel werden de apostelen omschreven als het “Besturend Lichaam”. Het Wachttorengenootschap deed dit niet slechts een enkele keer maar minstens een dozijn keer. “Het Besturende Lichaam uit de eerste eeuw zei ‘dit’”, Het Besturend Lichaam uit de eerste eeuw zei ‘dat’…. “De apostel Paulus, die toen een lid was van het ‘Besturend Lichaam’ zei dit en dat…enz. enz. enz. “besturend lichaam

Feitelijk is het niet ongepast om naar de apostelen te verwijzen als zijnde een besturend lichaam…  Zij vormden een bestuursorgaan en ze bestonden uit een lichaam van mannen, dus ok prima, feitelijk is dat geen onjuiste verklaring.

Echter, wanneer we opmerken dat het Wachttorengenootschap deze term keer op keer op keer op de apostelen toepaste, heeft dit er volgens mij feitelijk toe geleid dat de term Besturend Lichaam bij individuele Jehovah’s Getuigen synoniem is komen te staan aan de stelling dat de geïnspireerde apostelen niet enkel destijds het besturend lichaam vormden, maar dat daarnaast het huidige Besturend Lichaam eveneens beschikt over dezelfde statuur die de geïnspireerde apostelen destijds bezaten.

Nu zien we dat de apostel Paulus duidelijke waarschuwingen gaf in 2 Thessalonicenzen 2:2-3: of het nu gaat om een geïnspireerde uitspraak, een mondelinge boodschap of een brief die van ons afkomstig lijkt te zijn. Laat je door niemand misleiden, op geen enkele manier.

Wanneer Paulus deze waarschuwing uit die bedoeld is voor de tijd van het einde, dan lezen we duidelijk dat hij waarschuwt voor mondelinge of schriftelijke boodschappen waarvan het ‘LIJKT’ alsof deze met apostolische autoriteit zijn uitgevaardigd. Deze schriftelijke boodschappen kunnen zeer toepasselijk ook duiden op bijvoorbeeld lectuur in de vorm van tijdschriften, traktaatjes of boekjes….waar Paulus over schreef: dat het zou lijken alsof deze “VAN ONS AFKOMSTIG ZOU ZIJN!”, waarin zou staan dat de dag van Jehovah al zou zijn aangebroken….

Laat deze boodschap nou precies datgene zijn wat het Wachttorengenootschap al vanaf dag 1 wereldwijd aan het verkondigen is!

Ik heb dit al zo ontzettend vaak gezegd en ik zal u bij dezen er nogmaals aan herinneren, dat het Wachttorengenootschap helemaal aan het begin van haar bestaan onderwees dat de aanwezigheid van Christus zou zijn begonnen in 1874 en dat vervolgens het Koninkrijk van Christus zou zijn opgericht in het jaar 1878. Toen brak vervolgens het jaar 1914 aan en ging vervolgens ook weer voorbij. Vervolgens heeft het Wachttorengenootschap 20 jaar nadat 1914 voorbij was gegaan, deze gebeurtenis verschoven van 1874 naar het jaar 1914. Feit blijft dat het Wachttorengenootschap gedurende 150 jaren lang bleef verkondigen dat de aanwezigheid van Christus al had plaatsgevonden en dat de dag van Jehovah al was aangebroken. Precies datgene waar de apostel Paulus ons voor waarschuwde, dat we dit niet moesten te geloven!

Zoals we in 2 Thessalonicenzen 2 vers 3 kunnen lezen zal de dag van Jehovah niet aanbreken tenzij de geloofsafval eerst zal plaatsvinden en de mens der wetteloosheid zal worden geopenbaard. Ik ben er tevens van overtuigd dat deze geloofsafval waar Paulus het over had zal plaatsvinden via de Wachttoren-organisatie door middel van het Besturende Lichaam van deze zelfde Wachttoren-organisatie.

Denk eens dieper na over wat er zou kunnen gaan gebeuren. Wanneer we dan weer naar diezelfde toespraak luisteren van broeder Lösch van het Besturend Lichaam, dan blijft hij maar herhalen dat we ons op dit moment ontzettend dicht bij het begin van de verdrukking bevinden. Het Genootschap heeft altijd uitgedragen dat dit het eerstvolgende is wat in vervulling zou moeten gaan volgens de Bijbelse profetie. Alle andere relevante profetieën zouden immers volgens het Wachttorengenootschap al lang geleden zijn uitgekomen. Alles begon volgens hen uit te komen in 1914….het enige wat nog op de profetische agenda van het Wachttorengenootschap is overgebleven is de verdrukking, de vernietiging van Babylon de Grote en als laatste Armageddon.

Daarentegen heb ik al die tijd al gewezen op het feit dat Jezus Christus sinds 1914 helemaal nog niet begon te regeren als Koning. Dat is nou precies de ‘bedrieglijke invloed’ waar de apostel Paulus het in 2 Thessalonicenzen 2 vers 11 over had toen Paulus de waarschuwing uitte dat Jehovah God het aan Satan zou toestaan dat er een ‘bedrieglijke invloed’ zou uitgaan richting diegenen die de waarheid kennen en waar Paulus naar verwees als ‘broeders’! Waarom?  Het antwoord staat in ditzelfde hoofdstuk: “Zodat onze liefde voor de waarheid beproefd zou kunnen worden”.

Satan heeft tegenover God geëist dat hij ons zou mogen beproeven. Dat hij ons net zo mag ziften zoals Petrus en de apostelen ook werden gezift, toen Jezus werd gearresteerd. En deze ‘bedrieglijke invloed’ waar Paulus ons voor waarschuwde, komt volgens de apostel voort uit de ‘mens der wetteloosheid’ die zich bevindt midden in de geestelijke tempel van Jehovah! Herinnert u zich nog het eerder aangehaalde vers uit Jeremia 7? “Dit is de tempel van Jehovah, de tempel van Jehovah, de tempel van Jehovah!”

De mens der wetteloosheid wordt zoals de apostel Paulus zei, bijgestaan door het ‘werk van Satan’ zoals we in 2 Thess 2:9 kunnen lezen. Dit ‘werk van Satan’ zal vergezeld worden van “allerlei krachtige werken, leugenachtige tekenen, wonderen en allerlei onrechtvaardig bedrog”.

We zien dus duidelijk dat Satan deze duivelse gedachte heeft ingeprent door middel van de 7-tijden chronologie. Toen Jezus sprak over de bestemde tijden der natiën, was er geen enkele mogelijkheid dat Jezus zou hebben bedoeld dat dit moment begonnen zou zijn toen Jeruzalem zou zijn vernietigd door de Babyloniërs vele jaren daarvoor. De apostelen kenden immers hun eigen geschiedenis. De apostelen wilden van Jezus weten wat er in de toekomst zou gaan gebeuren. Jezus sprak hier dus over een toekomstige val van Jeruzalem die het begin zou markeren van de bestemde tijden der natiën waarin het hen zou worden toegestaan om Jeruzalem te mogen vertrappen. Nogmaals: niet de letterlijke stad Jeruzalem maar het figuurlijke Jeruzalem, het geestelijke Jeruzalem dus. De tempel waar Jehovah zijn naam zou zetelen.     

We zien hier dus wat deze ‘bedrieglijke invloed’ precies betekent. Wat zou er echter gebeuren zodra de werkelijke authentieke parousia oftewel de Tweede Komst van Christus zal beginnen?  Het moment waarop Satan uit de hemel geworpen zal worden….Het moment waarop er op de aarde sprake zal zijn van grootschalige oorlog, hongersnood en pestilentie….alle dingen waarover het Wachttorengenootschap op dit moment nog onderwijst dat al deze dingen zich al lang geleden hebben afgespeeld en volgens hen dus al lang geleden vervuld zouden zijn. Vrijwel iedereen die toen leefde en persoonlijk getuige was van wat zich in dat jaar afspeelde is onderhand al overleden. Het enige bewijs wat we vandaag de dag nog hebben over wat er in 1914 is gebeurd bestaat uit geschiedschrijving. Meer dan 100 jaar geleden…toen er een grote oorlog had plaatsgevonden…de Spaanse Griep brak toen uit…enz.  

De realiteit is dat we ons op dit moment op de rand  bevinden van een oorlog waarbij kernmachten recht tegenover elkaar staan, iets dat nog nooit eerder is voorgekomen. Deze wereldmachten beschikken vandaag de dag over wapens die ons voorstellingsvermogen ver te boven gaan. Allerlei robots, drones en hypersonische raketten die snelheden kunnen bereiken van 10.000 kilometer per uur..

De vraag blijft dus: Wat zal er gaan gebeuren wanneer al deze dingen realiteit zullen gaan worden?

Zal het Wachttorengenootschap er op dat moment voor u zijn om uw handje vast te houden en om tegelijkertijd dit alles samenhangend aan u uit te leggen? Ik garandeer u zonder enige twijfel dat dit zeker niet het geval zal blijken te zijn.

Wanneer dat moment zal aanbreken zal het Wachttorengenootschap geen enkele geloofwaardigheid meer overhebben. Het enige dat ze op dat moment kunnen roepen is dat Jehovah’s Getuigen de nieuwsberichten in de media niet moeten geloven terwijl de raketten over hun huizen zullen vliegen terwijl ze zelfs dan nog steeds zullen blijven volhouden dat Jezus al in 1914 kwam en dat alle belangrijke eindtijd profetieën al meer dan 100 jaar geleden zouden zijn vervuld. Blablabla…

Hoe dan ook: Voor wat betreft het onderwerp omtrent de vraag in wie we ons vertrouwen dienen te stellen: Wanneer we het boek Micha openslaan, lezen we in hoofdstuk 7 een profetische tekst die betrekking heeft op Gods volk. Er staat in vers 4: De beste van hen is als doorns, de oprechtste is erger dan een doornhaag. Herinnert u zich de stelligheid waarmee broeder Lett op JW-Broadcast stond te verkondigen dat de Wachttoren-organisatie seksueel kindermisbruik verafschuwt? Terwijl zij zich er maar al te goed van bewust zijn dat er duizenden en nog eens duizenden kinderen seksueel zijn misbruikt onder het toeziend oog van de Wachttoren-organisatie. Ze zijn zich maar al te goed bewust van het feit dat de organisatie beschikt over een elektronische database waar de namen in staan opgeslagen van meer dan 20.000 kindermisbruikers en pedofielen. Ze zullen dit nooit publiekelijk willen toegeven. Inderdaad! Wat een doornhaag!

Wanneer we verder lezen in vers 4 dan lezen we ook:De dag van je wachters en van je afrekening komt eraan. Nu zullen ze in paniek raken. Geloof niet in je vriend, vertrouw niet op een goede vriend. Let op wat je zegt tegen degene die in je armen ligt. Want een zoon veracht zijn vader, een dochter verzet zich tegen haar Moeder en een schoondochter tegen haar schoonmoeder. Je huisgenoten zijn je vijanden. Maar ik, ik zal blijven uitzien naar Jehovah. Ik zal geduldig wachten op de God van mijn redding. Mijn God zal mij horen.

Interessante tekst he? Aan de ene kant staat het Wachttorengenootschap die roept: “Vertrouw ons!….Vertrouw ons toch…”

Terwijl we aan de andere kant de Bijbelteksten lezen zoals in bijvoorbeeld Jeremia, waarin staat geschreven dat we vooral niet ons vertrouwen moeten richten op misleidende woorden. En ook hier in Micha lezen we: Geloof niet in je vriend, vertrouw niet op een goede vriend.Daarnaast is het feitelijk ook zo dat Jezus zelf ook dit vers uit Micha een aantal keer citeerde. Jezus zei bijvoorbeeld in Mattheus 10:36: Je eigen huisgenoten zullen je vijanden zijn.

Ook waarschuwde Jezus in Mattheus 10:21: Ook zal de ene broer de andere overleveren om gedood te worden, en een vader zijn kind, en kinderen zullen zich tegen hun ouders keren en hen laten doden.”

Hoe zou deze waarschuwing van Jezus mogelijkerwijs op enig moment van toepassing kunnen zijn op vredelievende Jehovah’s Getuigen?

Om eerlijk te zijn is dit zich op dit moment al in zekere mate aan het openbaren. Maar zoals ik al zei: Wat zou er gaan gebeuren zodra het authentieke teken van de tegenwoordigheid van Christus zich ineens zou gaan beginnen te openbaren?

Deze gebeurtenis zou resulteren in een reusachtig struikelblok voor Jehovah’s Getuigen.  Ze zullen zich dan openlijk beginnen af te vragen hoe dit in hemelsnaam heeft kunnen gebeuren.

Dit zal erin resulteren dat diegenen met een sterk geloof vanaf dat moment zonder de Wachttoren-organisatie voorwaarts zullen gaan. Dat is hetgeen wat Jehovah ook wil zien. Dat zal tevens ook de manier zijn waarop u zult kunnen demonstreren aan Jehovah dat u uw vertrouwen op Hem hebt gericht omdat het Wachttorengenootschap op dat moment met man en muis zal vergaan. Wanneer u er echter op dat moment voor zult kiezen om op het zinkende schip te blijven staan dan zal dit voor u ook meteen het einde betekenen.

MAAR, toch heeft het Wachttorengenootshap ondanks dat alles gedurende al die tijd nog een bruikbare functie gehad ten aanzien van het onderwijzen van de basisbeginselen van de waarheid. Daarnaast hebben ze ons ook geleerd dat we een band hebben moeten ontwikkelen met Jehovah God. Wat leert Jakobus 1:3 ook alweer? want je weet dat je beproefde geloof tot volharding leidt.

Dus, we mogen met recht stellen dat we pas echt zullen weten of we een sterk geloof bezitten wanneer we daadwerkelijk zijn beproefd.

Jezus liet ons achter met nog een andere bijzondere vraag behalve alleen Wie is echt de getrouwe en beleidvolle beheerder?”

Jezus stelde ook de vraag in Lukas 18:8:  Maar wanneer de Mensenzoon komt, zal hij dan echt zo’n geloof op aarde vinden?

Persoonlijk ben ik van mening dat Jezus dit geloof ook daadwerkelijk zal aantreffen op het moment dat hij naar de aarde terug zal komen. Ook ben ik ervan overtuigd dat Christus dit geloof niet in iedereen zal aantreffen.

Zoals de apostel Paulus aan de Hebreeën schreef: “Wij horen niet bij het soort mensen dat terugdeinst en vernietigd wordt, maar bij het soort dat geloof heeft en daardoor in leven blijft.